.png)
Torpağın altında, ayaqlarımızın altında milyonlarla kilometrə yayılan nəhəng bir canlı şəbəkə var – göbələklər. Bəli, elə göbələklər ki, onlar təkcə yemək və ya təbiətdə rast gəldiyimiz gövdələrdən ibarət deyil. Yeni bir elmi araşdırma bu gizli dünyanın ilk dəfə qlobal miqyasda xəritəsini çıxarmağa nail olub.
Göbələk şəbəkəsi nədir və niyə vacibdir?
Bu şəbəkə əslində bitkilərin kökləri ilə simbiotik əlaqə quran mikorizal göbələklərdən ibarətdir. Onlar bitkilərə su və mineral qida maddələri çatdırır, qarşılığında isə bitkilərdən şəkər alır. Lakin bu əlaqə təkcə qida mübadiləsindən ibarət deyil – göbələk telləri həm də karbonun torpaqda saxlanmasına kömək edir, yəni iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə mühüm rol oynayır.
Yeni tədqiqat bu şəbəkənin nə qədər geniş olduğunu və hansı bölgələrdə daha sıx yerləşdiyini göstərir. Alimlər müxtəlif ekosistemlərdən toplanmış məlumatları birləşdirərək dünyanın ilk qlobal göbələk xəritəsini yaradıblar. Qeyd edək ki, bu xəritə gələcəkdə meşələrin qorunması, kənd təsərrüfatının yaxşılaşdırılması və hətta karbonun yeraltı saxlanması kimi sahələrdə istifadə oluna bilər.
Xülasə, bu kəşf göstərir ki, təbiət bizim təsəvvür etdiyimizdən daha mürəkkəb və bir-birinə bağlı bir sistemdir. Göbələklər artıq yalnız meşədəki “göbələk” deyil – onlar planetin həyat dəstək sisteminin görünməyən qəhrəmanlarıdır.
