Astronomlar tarixdə ilk dəfə olaraq Günəş sistemimizdən kənarda bir peykin — yəni "exomoon"un — mövcudluğunu təsdiqləyiblər. Kəşf, Yerdən təxminən 73 işıq ili uzaqlıqdakı bir ulduz sistemində aparılan müşahidələr nəticəsində əldə edilib. Alimlər bu cismin “ulduz, planet və peyk arasındakı xətləri bulandırdığını” deyirlər.
Aşkarlanan cisim əvvəllər məlum olan bir planetin ətrafında fırlanan nəhəng bir peyk olaraq təsvir edilir. Lakin onun ölçüləri və xüsusiyyətləri klassik təriflərə sığmır. Bəzi astronomlar bu kəşfin, planetlərin və peyklərin necə formalaşdığına dair mövcud nəzəriyyələri yenidən yazmağa məcbur edə biləcəyini düşünürlər.
Kəşfin əhəmiyyəti nədir?
Exomoon axtarışı indiyə qədər son dərəcə çətin olub. Peyklər planetlərə nisbətən daha kiçik və sönük olduğundan, onları birbaşa müşahidə etmək demək olar ki, mümkünsüzdür. Lakin bu dəfə alimlər dolayı yolla — peykin öz planetinə və ulduzuna təsirini izləyərək — onun varlığını sübut edə biliblər. Bu, gələcəkdə daha çox exomoon aşkarlanmasına yol aça bilər.
Kəşf, həmçinin Günəş sistemimizdəki peyklərin, məsələn Yupiterin və Saturnun böyük peyklərinin necə yarandığına dair suallara da işıq sala bilər. Alimlər bu yeni cismin, “planet” və “peyk” anlayışlarının sərhədlərini yenidən müəyyənləşdirməyə məcbur edəcəyini qeyd edirlər.
Nəticədə, bu kəşf təkcə astronomiya üçün deyil, həm də kainatdakı cisimlərin təsnifatına dair anlayışımız üçün böyük bir addımdır. Gələcək teleskoplar və müşahidə üsulları ilə daha çox exomoon aşkarlanması gözlənilir.
Mənbə: Wired (https://www.wired.com/story/astronomer-detect-exomoon-for-first-time/)
